Zawodowo uczę się, jak przyciągać uwagę. Prywatnie coraz częściej zastanawiam się, jak ją odzyskać.

Jestem mamą. Pracuję w marketingu. Interesuję się sztuczną inteligencją, automatyzacją i nowymi technologiami. Uczę się ich, testuję, wykorzystuję zawodowo i obserwuję, jak szybko zmieniają naszą codzienność.

Wiem, jak działają algorytmy. Wiem, jak tworzy się treści, które mają zatrzymać odbiorcę na dłużej. Jak buduje się zaangażowanie, wywołuje emocje i sprawia, że ktoś zamiast odłożyć telefon, przewija ekran jeszcze przez kilka minut.

I chyba właśnie dlatego coraz częściej myślę o tym, w jakim świecie dorastają nasze dzieci.

Bo jest coś bardzo niepokojącego w świadomości, że my, dorośli, uczymy się wykorzystywać technologię, a nasze dzieci będą musiały nauczyć się przed niektórymi jej mechanizmami bronić.

Czy dzieciństwo, które pamiętamy, jeszcze istnieje?

Pamiętam dzieciństwo bez mediów społecznościowych, bez ciągłego porównywania się z innymi, bez świadomości, że ktoś może mnie w każdej chwili nagrać, zrobić zdjęcie i udostępnić je setkom czy tysiącom osób.

Nie oznacza to, że kiedyś nie było problemów. Były. Dzieci doświadczały odrzucenia, samotności, przemocy czy niezrozumienia.

Ale wiele z tych doświadczeń kończyło się wraz z powrotem do domu.

Dzisiaj szkolny konflikt może przenieść się na komunikator. Jeden niefortunny moment może zostać nagrany i udostępniony. Jeden komentarz może uruchomić lawinę kolejnych.

A dziecko nie zawsze ma gdzie od tego odpocząć.

Internet nie kończy się przecież po wyjściu ze szkoły.

Jest w kieszeni. Przy łóżku. Przy stole. Czasem nawet pod poduszką.

I nie chodzi mi o to, żeby demonizować telefony czy internet. Sama korzystam z technologii każdego dnia i widzę, ile dobrego może nam dawać.

Chodzi o coś innego.

Czy my naprawdę rozumiemy świat, w którym wychowujemy nasze dzieci?

Algorytm zna zainteresowania naszego dziecka. A my?

To jedno z pytań, które najbardziej daje mi do myślenia.

Algorytmy analizują, jakie treści oglądamy, przy czym zatrzymujemy wzrok, co komentujemy, jakie filmy odtwarzamy ponownie.

Na tej podstawie dobierają kolejne materiały.

Czasem świetne, edukacyjne i rozwijające.

A czasem takie, które wzbudzają lęk, złość, niepewność albo wzmacniają nierealne oczekiwania wobec siebie i świata.

I tu pojawia się paradoks.

My, rodzice, nie zawsze wiemy, kto jest ulubionym twórcą internetowym naszego dziecka. Nie znamy jego cyfrowych zainteresowań. Nie rozumiemy żartów, trendów czy internetowego języka.

Tymczasem system rekomendacji może bardzo dokładnie rozpoznawać wzorce jego zachowania.

Oczywiście algorytm nie zna naszego dziecka tak, jak może znać je bliski człowiek. Nie rozumie jego emocji w taki sposób, w jaki rozumiemy je my.

Ale potrafi skutecznie przewidywać, co przyciągnie jego uwagę.

A uwaga jest dziś jedną z najcenniejszych walut.

Jako marketerka doskonale to rozumiem.

Jako mama zaczynam zadawać sobie pytanie, czy przypadkiem nie oddajemy tej uwagi zbyt łatwo.

AI nie stworzyła tych problemów, ale może je spotęgować.

Od pewnego czasu dużo mówi się o sztucznej inteligencji.

W biznesie dyskutujemy o produktywności, automatyzacji, nowych kompetencjach i przyszłości pracy.

Sama interesuję się tym obszarem i widzę ogromny potencjał AI.

Ale kiedy patrzę na tę technologię z perspektywy mamy, pojawiają się zupełnie inne pytania.

Jak wytłumaczyć dziecku, że zdjęcie, które wygląda na prawdziwe, wcale nie musi przedstawiać rzeczywistości?

Jak nauczyć je rozpoznawać manipulację, skoro nawet dorośli coraz częściej mają z tym problem?

Jak przygotować młodego człowieka na świat, w którym można wygenerować czyjąś twarz, głos, wypowiedź, a nawet całe wydarzenie, które nigdy nie miało miejsca?

Jeszcze niedawno powtarzaliśmy dzieciom, żeby nie wierzyły we wszystko, co przeczytają w internecie.

Dzisiaj musimy dodać:

Nie wierz we wszystko, co zobaczysz i usłyszysz.

To ogromna zmiana.

Deepfake, dezinformacja, wygenerowane obrazy, fałszywe profile, nierealne standardy urody i życia.

Dorosłym trudno się w tym odnaleźć.

A przecież dzieci dopiero budują swoje poczucie wartości, tożsamość i umiejętność krytycznego myślenia.

Co więcej, sztuczna inteligencja coraz częściej nie tylko dostarcza informacji, ale również z nami rozmawia.

Może odpowiadać cierpliwie, być dostępna o każdej porze i sprawiać wrażenie, że doskonale nas rozumie.

Dla młodego człowieka, który czuje się samotny albo niezrozumiany, taka cyfrowa relacja może być szczególnie atrakcyjna.

I choć technologia może wspierać, tłumaczyć czy pomagać w nauce, nie powinna zastępować prawdziwych relacji.

A może największym problemem nie jest technologia, tylko nasza nieobecność?

To chyba najtrudniejsza część tej refleksji.

Bo bardzo łatwo powiedzieć, że winne są telefony, TikTok, Instagram, gry albo sztuczna inteligencja.

Dużo trudniej spojrzeć na siebie.

Ile razy odpowiadamy dziecku, jednocześnie sprawdzając wiadomości?

Ile razy mówimy „zaraz”, bo musimy jeszcze coś skończyć?

Ile razy siedzimy razem w jednym pokoju, ale tak naprawdę każdy z nas jest w swoim świecie?

Nie piszę tego z pozycji mamy, która ma wszystko poukładane.

Nie mam.

Sama pracuję z technologią. Korzystam z telefonu, komputera, aplikacji. Sama łapię się na tym, że czasem trudno mi się od tego wszystkiego oderwać.

I nie chcę udawać, że zawsze potrafię idealnie oddzielić świat cyfrowy od prawdziwego życia.

Ale coraz mocniej dociera do mnie jedna rzecz.

Nie możemy oczekiwać od dzieci zdrowej relacji z technologią, jeśli sami nie potrafimy jej pokazać.

Dzieci uczą się przecież nie tylko z tego, co mówimy.

Przede wszystkim obserwują, jak żyjemy.

Zabierzemy telefon. I co dalej?

W dyskusjach o bezpieczeństwie dzieci w internecie często pojawia się temat zakazów.

Ograniczyć czas ekranowy. Zabrać telefon. Zablokować aplikacje. Wprowadzić kontrolę rodzicielską.

I oczywiście granice są potrzebne. Szczególnie w przypadku młodszych dzieci.

Tylko że sam zakaz nie nauczy dziecka rozpoznawać manipulacji. Nie wyjaśni, dlaczego influencer pokazuje wyłącznie wycinek swojego życia. Nie pomoże zrozumieć, dlaczego liczba polubień nie określa wartości człowieka.

Nie sprawi też automatycznie, że dziecko przyjdzie do nas ze swoimi problemami.

Do tego potrzebna jest relacja.

Potrzebne jest zainteresowanie światem dziecka, nawet jeśli ten świat wydaje nam się dziwny, niezrozumiały czy mało ważny.

Może warto czasem zapytać, co ogląda.

Poprosić, żeby pokazało ulubiony kanał.

Spróbować zrozumieć, dlaczego jakiś twórca jest dla niego ważny.

Nie po to, żeby od razu oceniać.

Po to, żeby mieć o czym rozmawiać.

Bo jeśli przez lata będziemy dawać dziecku do zrozumienia, że jego zainteresowania są głupie, trudno oczekiwać, że pewnego dnia przyjdzie do nas z czymś naprawdę ważnym.

Kompetencje przyszłości? Zacznijmy od myślenia.

Dziś wszyscy zastanawiamy się, jakich umiejętności będą potrzebowały nasze dzieci.

Programowanie? Obsługa AI? Znajomość nowych technologii?

Pewnie tak.

Ale ja coraz bardziej wierzę, że jedną z najważniejszych kompetencji przyszłości będzie umiejętność samodzielnego myślenia w świecie, w którym niemal wszystko można wygenerować, zmanipulować i wiarygodnie przedstawić.

Umiejętność zadawania pytań.

Sprawdzania źródeł.

Rozpoznawania emocjonalnej manipulacji.

Kwestionowania tego, co widzimy na ekranie.

Ale także umiejętność powiedzenia: „Nie wiem”, „Nie rozumiem”, „Potrzebuję pomocy”.

I świadomość, że zawsze jest ktoś, do kogo można z tym przyjść.

Nie nauczymy dzieci wszystkich technologii, które pojawią się w ciągu najbliższych kilkunastu lat.

Prawdopodobnie sami nie zdążymy ich wszystkich poznać.

Możemy jednak nauczyć je czegoś znacznie bardziej uniwersalnego.

Że nie wszystko, co popularne, jest wartościowe.

Nie wszystko, co wygląda idealnie, jest prawdziwe.

Nie każda opinia w internecie zasługuje na zaufanie.

I że ich wartość nie zależy od tego, jak postrzegają je inni.

W świecie, w którym wszyscy walczą o uwagę, podarujmy ją dzieciom.

Nie wiem, jak będzie wyglądał internet za dziesięć lat.

Nie wiem, jak bardzo rozwinie się sztuczna inteligencja ani z jakimi wyzwaniami będą mierzyć się moje córki, kiedy dorosną.

Wiem tylko, że świat, który dla nas jest technologiczną rewolucją, dla nich będzie zwyczajną codziennością.

Nie będą pamiętały rzeczywistości sprzed AI.

Tak samo jak dzisiejsi nastolatkowie nie pamiętają świata bez smartfonów i mediów społecznościowych.

I może właśnie dlatego tak ważne jest, żebyśmy nie zostawiali ich w tym świecie samych.

Nie musimy znać każdej aplikacji.

Nie musimy rozumieć każdego trendu.

Nie musimy być technologicznie doskonali.

Ale powinniśmy być ciekawi świata naszych dzieci.

Słuchać. Pytać. Rozmawiać. Nie wyśmiewać. Nie bagatelizować.

I przede wszystkim być obok.

Bo możemy nauczyć dzieci rozpoznawać deepfake'i, weryfikować informacje i korzystać z AI.

Ale żaden kurs kompetencji cyfrowych nie zastąpi poczucia, że ktoś naprawdę się nimi interesuje.

Zawodowo uczę się, jak przyciągać uwagę.

Prywatnie coraz częściej dochodzę do wniosku, że najważniejsze jest to, komu sama ją poświęcam.

I może właśnie od tego powinniśmy zacząć.

 

---

 

Asia - mama, marketerka, która interesuje się AI i wciąż uczy się odnajdywać równowagę między światem technologii a tym, co naprawdę ważne.